سبزپرس – گروه محیط طبیعی: از میان یک هزار و 127 گونه جانور مهره دار شناسایی شده در ایران، 11 گونه در وضعیت "شدیداً در معرض خطر انقراض" یا "بحرانی" به ثبت رسیده اند.

به گزارش سبزپرس، در گزارشی که اخیراً دفتر حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست از وضعیت مهره داران ایران تهیه کرده، به غیر رده ماهیان، از تمامی رده های مهره داران دستکم یک گونه در وضعیت بحرانی (CR) قرار دارد.
از سوی دیگر، 27 مهره دار دیگر نیز در وضعیت "در معرض انقراض" (EN) و 32 گونه نیز در وضعیت "آسیب پذیر" (VU) قرار دارند.
در میان پستانداران، "دوپاي فيروز" ، "حفار ايراني" ، "گورخر ايراني" ، "يوزپلنگ ايراني" و "خرس سياه" شدیدا در معرض خطر انقراض هستند که حفظ آنها نیازمند برنامه های مدون و جدی از سوی سازمان حفاظت محیط زیست است.
دوپای فیروز، گونه ای از جوندگان است که در دهه 1350 توسط یک دانشمند امریکایی در حوالی شهرستان "شهرضا" شناسایی و نام گذاری شد. از آن زمان تا کنون اطلاعات ناچیزی از این گونه در دسترس است. حفار ایرانی نیز در بین جوامع محلی با نام گورکن شهرت دارد.
در میان پرندگان، "درناي سيبري"، "كركس پشت سفيد" و "خروس كولي شكم سياه" و همچنین "لاکپشت دریایی پوزه عقابی" از رده خزندگان در این فهرست و در وضعیت CR قرار دارند. "سمندر غارزي ايراني" و "سمندر لرستان" نیز دوزیستان ایرانی در این وضعیت هستند.
هم اکنون سازمان حفاظت محیط زیست با همراهی سازمان های بین المللی نظیر برنامه عمران ملل متحد (UNDP) پروژه هایی را برای حفاظت "یوزپلنگ آسیایی"، "درنای سیبری" و "لاکپشت دریایی پوزه عقابی" در دست اجرا دارد. همچنین سازمان منطقه آزاد قشم نیز از اوایل دهه 1380 برنامه ای را برای حفاظت از سواحل تخم گذاری لاکپشت دریایی پوزه عقابی و حفاظت از این گونه اجرا کرده که انجام این طرح هنوز ادامه دارد.
اما تعداد گونه های پستانداری که در وضعیت EN قرار گرفته اند بیشتر است و گونه های "جرد زارودني"، "ول كرماني"، "سنجابك دم موشي ايراني"، "حشره خوار شوش"، "خفاش شعيبي"، "نهنگ آبي"، "نهنگ خاكستري"، "نهنگ گوژپشت"، "هامستر طلايي" و "پلنگ" را شامل می شود.
همچنین گونه "فک خزری" که به عنوان کوچکترین گونه فک جهان شناخته می شود، پیش از این و در سال 2007 در رده آسیب پذیر قرار داشت اما در سال 2008 وضعیت این گونه به "در معرض انقراض" تغییر پیدا کرد.
"بالابان"، "اردك سرسفيد"، "عروس غاز" و "كركس مصري" از پرندگان و "لاكپشت دریایی سبز"، "لاكپشت دریایی سرخ"، "لاكپشت دریایی زيتوني"، "لاكپشت فراتي"، "افعي البرزي" و "افعي آذربايجاني" از رده خزندگان در وضعیت EN قرار دارند.
از رده دوزیستان " سمندر كوهستاني كردستان " و از رده ماهیان "چالباش"، "شيپ"، "قره برون"، "اوزون برون" و "فيل ماهي يا بلوگا" در معرض خطر هستند.
آنطور که در این گزارش ذکر شده است، وضعیت ماهیان آبهای آزاد ایران آورده نشده است و این آمار تنها ماهیان آبهای داخلی ایران را شامل می شود.
اتحادیه جهانی حفاظت (IUCN) هر ساله گزارشی مفصل از وضعیت جانداران شناسایی شده در جهان ارائه می کند. تقسیم بندی گونه های جهان بر اساس وضعیت حفاظتی، طبق گزارش IUCN انجام می شود. این گزارش به "فهرست سرخ" مشهور است. گزارش دفتر حیات وحش سازمان حفاظت محیط زیست از وضعیت مهره داران ایران نیز، با استناد به این گزارش مستند بین المللی صورت گرفته است.
همچنين IUCN در آخرین گزارش خود اعلام كرده است كه از رده پستانداران ایران، اطلاعات "روباه تركمني"، "روباه شني"، "روباه معمولي"، "نهنگ گرمسيري"، "دلفين بيني بطري"، "دلفين خاكستري"، "پروپویزبي باله" و از رده پرندگان، "گلاريول بال سياه"، "سياه خروس"، از رده خزندگان، "كفچه مار" و از رده دوزيستان "وزغ معمولي" (فرم قفقازي) و "سمندر تاجدار جنوبي" ناقص است.
رشد جوامع انسانی و به تبع آن رشد صنعت و کشاورزی و همچنین بهره برداری بی رویه از منابع طبیعی و حیات وحش در چند دهه اخیر باعث شده است تا فشار بر زیستگاه های طبیعت ایران بیشتر شود. این مسئله به کاهش چشمگیر جمعیت حیات وحش در سه دهه اخیر منجر شده است.

منبع:

http://pug.ir/tabid/36/ctl/Detail/mid/440/Id/10406/Default.aspx